1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer

    Paleo Dieet

    paleodieetWat zijn de verschillen tussen het Paleodieet en het normale dieet?
    Totdat we ons actief met de productie van voeding zijn gaan bezighouden, aten we alleen wat de natuur ons te bieden had.  Deze verandering, die zo’n 10.000 jaar geleden begon, is te recent voor onze genen om hier al aan aangepast te zijn. De laatste 250 jaar is deze verandering in een stroomversnelling geraakt. Meer dan 70 % van onze voeding is niet-oorspronkelijke voeding en ook ons bewegings- en stresspatroon is sterk veranderd. Samen met deze veranderingen zien we dat het ontstaan van de typische beschavingsziekten is opgekomen. Een meer natuurlijk leefpatroon aangepast aan deze tijd kan een grote bijdrage leveren aan het verminderen, voorkomen en genezen van deze ziekten.
     
    flyer
    We hebben een redelijk idee wat de oermens gegeten heeft. Het is nog veel eenvoudiger om er achter te komen wat hij in ieder geval niet gegeten heeft. Zuivel, brood, peulvruchten, suiker, vetgemeste dieren, geraffineerde plantaardige oliën, zout, additieven en maïsfructose stroop stonden niet op het oermenu. Ook de producten die uit de voedingsindustrie komen en gefrituurd zijn werden niet gegeten.
    Ons oervoedsel bestond uit een grote variatie aan groenten, fruit, noten en zaden. Maar ook mager vlees van dieren die normale voeding hebben gegeten, vis, schaal- en schelpdieren en eieren.
    Westerse voeding bestaat voor een groot deel uit calorierijk voedsel met relatief weinig andere voedingswaarden terwijl oervoeding relatief caloriearm is maar veel rijker aan gezonde stoffen zoals vitaminen, mineralen, goede vetten en een grote variëteit aan gezonde voedingsstoffen.
    De verschillen kunnen we het beste duidelijk maken aan de hand van een aantal subcategorieën
    1. macronutriënten
    2. vezels
    3. zout, natrium kalium verhouding
    4. verzuring
    5. micronutriënten
    6. glycaemische index en lading
    7. vetzuren, verhouding omega 3: omega 6, verzadigde vetten en transvetten
    8. fructose
    9. niet natuurlijke toevoegingen
     
    Gezonder met menu Stenen Tijdperk
    Terug naar de Schijf van Drie
     
    Ons DNA lijkt nog precies op dat van onze prehistorische voorouders. Daarom is hun menu nog altijd het gezondst voor ons. De moderne mens eet vooral te veel koolhydraten, stellen voorstanders van oervoeding. Dat leidt tot obesitas en welvaartsziekten.
    Wat at de oermens eigenlijk? En is dat echt gezonder?
    Je bent wat je eet, dat is letterlijk waar, zegt prof. Frits Muskiet, hoogleraar Pathofysiologie en Klinisch Chemische Analyse in Groningen. 'We zijn een product van onze omgeving en dus ook van onze voeding. Het probleem is dat ons menu intussen wel sterk veranderd is. Dat sluit niet goed meer aan bij onze biochemie. Daarom moeten we terug naar de oerdis.
    Het klinkt plausibel. Maar klopt deze redenering? En wat houdt het oermenu eigenlijk in? Zeker is, dat onze voorouders jagers-verzamelaars waren in Oost-Afrika. 'Ze woonden dichtbij (zoetwater)meren, want daar worden hun botten altijd gevonden', zegt Muskiet. 'Ze aten dus uit dat ecosysteem. Hun menu bestond waarschijnlijk uit vis, groenten, fruit, eieren, noten, zaden en af en toe vlees.'
    Dat betekent dat ze veel eiwitten binnenkregen, matig vet (waarvan relatief veel omega 3–visolievetzuren en in mindere mate omega 6-vetzuren), weinig koolhydraten en veel vezels. 'Of de oermens al kon vissen is onduidelijk, want hij had nog geen haken. Maar zijn voeding was ook zonder vis rijk aan omega 3-vetzuren, omdat de stoffen uit het plankton terechtkomen in de vogels, hun eieren en de kikkers rondom het water.' Schrik niet; Muskiet pleit niet voor een herintroductie van kikkers op ons menu. Eten volgens de oerdis betekent ook niet dat we op everzwijnenjacht moeten of dat we vooral rauwe wortels en knollen moeten eten. Maar wat dan wel?
     
    Schijf van vijf wordt schijf van drie
     
    Wat is er mis met ons huidige menu? Onze levensverwachting is toch nog nooit zo hoog geweest? Muskiet: 'We leven inderdaad langer dan in de oertijd. Dat komt doordat we schoon drinkwater hebben, er zijn geen hongersnoden meer en we hebben belangrijke infectieziekten weten te bedwingen. Door dit alles is de kindersterfte minimaal geworden. Maar we worden niet gezond oud.' 
    Inmiddels is maar liefst meer dan de helft van de Nederlanders te dik en zo'n 12 procent heeft zelfs obesitas. Deze percentages nemen de laatste jaren alleen maar toe. Punt is dat we, net als de oermens, nog altijd geprogrammeerd zijn op schaarste: we hebben de nauwelijks bedwingbare neiging om flink door te eten. Lastig in een tijd van overvloed. Overgewicht bevordert diabetes type 2. Dit wordt ook wel ouderdomssuiker genoemd, maar komt de laatste jaren steeds vaker al bij kinderen voor. Wie te zwaar is, krijgt ook eerder hart- en vaatziekten en bepaalde soorten kanker, zoals darm- en borstkanker. Het InnovatieNetwerk, een denktank van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, heeft het project Oerdis opgezet. Archeologen, antropologen en diëtisten verzamelen daarin aanwijzingen over hoe de oervoeding er precies uitzag. Doel is te komen tot een 'oerschijf van vijf'. Eigenlijk een Schijf van Drie, want de delen 'granen en aardappelen' en 'zuivel' vervallen grotendeels. Onlangs heeft het InnovatieNetwerk samen met het Openluchtmuseum het boekje Oerdis gepubliceerd, met toelichting en recepten. Een van de auteurs, dr. Henk Huizing, stafmedewerker gezonde samenleving bij het InnovatieNetwerk: 'We maken ons grote zorgen over de toename van obesitas, voedselallergieën en het metaboolsyndroom, een voorstadium van diabetes type 2. Oervoeding is een prachtig alternatief voor het moderne voedingspatroon dat dit alles in de hand werkt.'
     
    Een snelle boterham of bak muesli is er niet bij als je het oerdieet volgt. Je moet dan meer tijd en creativiteit in je maaltijden investeren. Vooral in het ontbijt en de lunch. Een ontbijt in oerstijl is bijvoorbeeld: een mengsel uit de blender van kiwi, aardbei en perzik met daarbij roerei met zalmsnippers. Een lunchsuggestie: geroosterde groenten met noten en schapenkaas. Als je luncht in een kantine, kun je waarschijnlijk kiezen voor een (gevulde) salade. Maar als je je eigen lunch meeneemt, moet je de avond ervoor de keuken in.
    Voor het avondeten kun je je laten inspireren door de recepten van slowkok Eric van Veluwen (Landgoed Rhederoord) in Oerdis. Oervoeding klinkt misschien primitief, maar kan ook culinair zijn, zo blijkt. Wat te denken van kippenlevers met paddenstoelen, gevulde krab, of roergebakken asperges? Zuivel is geen taboe (Parmezaanse kaas, geitenmelk). Een glas rode wijn is ook oké. Tussendoor eet je noten en fruit.
     
    Oervoeding tegen diabetes type 2
     
    Oervoeding heeft een gunstig effect op de gezondheid van mensen met diabetes type 2. Onderzoekers in Zweden en de V.S. zagen positieve effecten op bloeddruk, gewicht, vetmassa, buikomvang, bloedsuikerwaarde, bloedvetten zoals cholesterol en ontstekingswaarden. 'Al binnen enkele weken zie je gunstige resultaten', zegt prof. dr. Hanno Pijl, internist en diabetoloog van het UMC Leiden. Reden voor hem om nog dit jaar een trial van drie maanden met twintig tot dertig patiënten te starten.
    Hoe het werkt? 'Oervoeding bevat weinig snelle suikers. Die verkleinen de gevoeligheid voor insuline, activeren ontstekingsprocessen en belemmeren schadeherstel in het lichaam. Verder bevat oervoeding meer omega 3-vetzuren dan moderne voeding. Daarin overheersen juist de omega 6-vetzuren. Daarnaast is het zoutgehalte aanzienlijk lager, zodat de bloeddruk daalt. En oervoeding bevat veel meer vitamines per ingenomen calorie.'
    Pijl wil een vervolgtrial met ongeveer zeventig personen opzetten. En vervolgens een langlopend onderzoek met een nog grotere groep. Hij verwacht wel dat het vinden van vrijwilligers moeilijk wordt. 'Veel mensen moeten er niet aan denken om hun voedingspatroon structureel te wijzigen. Volhouden is absoluut zeer problematisch, want onze maatschappij staat bol van de verleiding.'
     
    Granen veroorzaken mineralentekort
     
    Het moderne menu staat bol van vet, zout en suiker. Dat verzadigd vet (roomboter) en transvetzuren (in bijvoorbeeld koekjes), (natrium)zout en suiker niet goed voor ons zijn, horen we al jaren van voedingswetenschappers. Net als dat we veel meer vezels moeten eten.
     
    Eten volgens de oerdis betekent dat je flink meer aan je wekelijkse boodschappen kwijt bent, zeker als je ook nog biologische producten kiest. Fruit, noten, vis en vlees zijn relatief duur. Brood, aardappelen en rijst zijn goedkoop.
    Om tegemoet te komen aan de kritiek dat oervoeding elitair is, staan in Oerdis ook recepten met producten van de Lidl. Niet snoepen en snacken scheelt natuurlijk wel in je uitgaven.
     
    Volgens prof. Muskiet is er echter nóg een belangrijke fout in ons huidige eetpatroon: we eten veel te veel koolhydraten. 'Daar zijn we helemaal niet op gebouwd. Pas ongeveer 10.000 jaar geleden vond de landbouwrevolutie plaats, in Mesopotamië. Daarvóór aten we bijna geen koolhydraten, behalve die uit groenten en fruit. De eerste landbouwers waren kleiner dan hun voorgangers, de jagers-verzamelaars. Dat zie je aan hun botten. Ze hadden duidelijk moeite met hun nieuwe voedsel: granen en zuivelproducten.'
    Dat de landbouwers kleiner waren, komt volgens Muskiet ook doordat granen niet echt gezond zijn voor ons. 'Niet alleen mensen met de diagnose coeliakie (glutenallergie) hebben problemen met granen. Velen hebben er last van zonder dat de diagnose is gesteld, in totaal naar schatting 1% van de bevolking. Ter vergelijking: ongeveer 5% van de bevolking heeft diabetes.' Bovendien kan het eten van granen mineralentekorten veroorzaken, blijkt uit studies. 'Dat komt doordat granen ondermeer fytaat bevatten. Van deze stof is bekend dat het noodzakelijke mineralen, zoals zink, bindt. In Iran leidde dat bijvoorbeeld tot flink zinktekort. Zink speelt een grote rol in het immuunsysteem.' Muskiet adviseert niet om helemaal geen granen te eten, maar veel minder dan we gewend zijn.
    Onder voedingswetenschappers is dit een omstreden standpunt. 'Deze argwaan tegen granen is onterecht. Gifstoffen in granen vormen geen gezondheidsprobleem', reageert prof. dr. Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de VU en obesitasspecialist. 'Er zijn geen ziektes gerelateerd aan granenconsumptie, behalve coeliakie.' Hij vindt het dan ook onzin om graanproducten te laten staan. 'De wereldbevolking heeft pas echt kunnen exploderen door de landbouw. Bovendien zijn zetmeel en granen voor het overgrote deel van de wereldbevolking gewoon onmisbaar.'
     
    Spinmagere Masaï eten vet
     
    Granen zijn volgens Seidell juist wél gezond. 'Ze bevatten belangrijke aminozuren: bouwstoffen voor je lichaam. Die neem je vooral in combinatie met peulvruchten goed op.' Een vegetarisch menu met veel (volkoren) granen en peulvruchten vindt hij dan ook prima voor de gezondheid. Net als het Mediterrane dieet, waarin pasta juist een belangrijke rol speelt. 'Ook het oerdieet is gezond. Wel bevat het in de strenge vorm wat weinig calcium, door het ontbreken van zuivel. Maar het is onnodig ingewikkeld.'
    Het argument dat ons DNA sinds de oertijd nauwelijks veranderd is, gaat volgens Seidell niet op. 'We passen ons juist prima aan veranderende voedingsomstandigheden aan. Ons voedingspatroon beïnvloedt wel degelijk ook onze genen: die kunnen aan- of uitgezet worden. Bovendien is er sprake van genetische selectie, zoals bij melk. De oermens kon geen lactose verteren, maar de meeste westerlingen kunnen dat tegenwoordig wel.'
    Mensen die bestand bleken tegen granen en melk overleefden beter en kregen meer nakomelingen. Dat klopt, aldus Muskiet. Maar er zijn nog altijd grote groepen gevoelig voor deze voedingsmiddelen, met de bijbehorende gezondheidsproblemen. De overdaad aan koolhydraten levert bovendien ook een algemeen gezondheidsprobleem op, stelt hij. 'Lange tijd werd gedacht dat veel vet in de voeding zwaarlijvigheid veroorzaakt, maar dat klopt niet. De obesitas-epidemie in de V.S. ontstond pas goed toen vet daar in de ban ging en mensen in plaats daarvan meer koolhydraten gingen eten.'
    Dat niet vetten maar vooral (snelle) koolhydraten met vetzucht te maken hebben, blijkt volgens hem ondermeer uit de prima gezondheid van de Masaï, een nomadenvolk in Oost-Afrika. 'Zij eten nagenoeg geen koolhydraten en weinig groenten en fruit. Ze eten wel veel (verzadigd) vet van vlees en (gegiste) melk. Toch is hun cholesterol slechts 3,3, terwijl het bij ons 5 is. Bovendien kennen ze geen hart- en vaatziekten. De ouderen zijn er spinmager en bestaan vooral uit spieren.' De Inuit eten vooral vis en vlees (geen koolhydraten). De huidige visoliehype is ontstaan vanwege de ontdekking dat zij weinig hart- en vaatziekten kenden.
     
    Oervoeding bevat meer vitamines
     
    Een ander argument dat pleit voor oervoeding, is dat wie zijn calorieën vooral uit brood, aardappelen of rijst haalt, minder vitamines en mineralen binnenkrijgt dan met ons oorspronkelijke menu. 'De boodschap die we te horen krijgen, is dat je van alles genoeg binnenkrijgt als je gevarieerd eet. Ondertussen stoppen we wel vitamine A en D in margarine, jodium in zout en adviseren we vrouwen met een zwangerschapswens om foliumzuur te slikken', zegt Muskiet. 'Oervoeding bevat dit allemaal.'
    Ook wie netjes eet volgens de Schijf van Vijf krijgt marginale hoeveelheden vitamine A, D, foliumzuur, zink, jodium, ijzer en selenium binnen, beaamt diëtist Karine Hoenderdos. Ze heeft voor het boek Oerdis dagmenu's samengesteld en doorgerekend op voedingswaarde. 'Daaruit blijkt dat oervoeding een stuk volwaardiger is dan de voeding die het Voedingscentrum propageert.'
    Die officiële normen gaan de laatste tijd wel omhoog. 'Zo heeft de Gezondheidsraad eind vorig jaar de aanbevelingen voor vitamine D voor veel groepen maar liefst verdubbeld. Ook de norm voor omega 3-visolievetzuren is in 2006 flink verhoogd. De Gezondheidsraad adviseert nu 450 mg omega 3-vetzuren per dag in plaats van 200 mg. De meesten van ons halen dit niet eens bij benadering. Zo kregen Nederlandse vrouwen in 2003 gemiddeld slechts 84 mg omega 3-visolievetzuren per dag binnen.
    Er is ook bijna niemand die dagelijks twee stuks fruit en twee ons groenten (zeven eetlepels) eet, de bekende hoeveelheden die het Voedingscentrum adviseert. Slechts vier procent van de Nederlanders slaagt hierin, zo toonden Wageningse voedingswetenschappers onlangs aan. Wie kiest voor oervoeding redt dit gemakkelijk. Groenten en fruit zijn namelijk al onderdeel van het ontbijt en de lunch. Het grootste probleem blijft natuurlijk: het weerstaan van al die verleidingen waarvan de oermens geen weet had.
     
    Elke van Riel, (wetenschaps)journalist
     

    Who's Online

    We hebben 6 gasten en geen leden online

    Artikel Accordion

    Boeddhisme…

    Jantes Law…

    Jantes Law

                Everybody who comes her…

    Read More...

    Joomla vs Drupal vs Wordpress…

    Joomla vs Drupal vs Wordpress

    JOOMLA VS DRUPAL VS WORDPRESSLaats…

    Read More...

    Prev
    Next
    • 1
    • 2